Chúng ta thường tưởng rằng chỉ cần chúng ta giỏi tiếng Anh là có thể có một bản dịch Anh – Việt hoàn hảo. Một tưởng nhầm khác mà các dịch giả lười biếng thường mắc phải đó là Google Dịch có thể giúp chúng ta dịch một văn bản dài và chúng ta chỉ cần sửa lại cho “đọc có vẻ êm tai” là được. Tuy nhiên, đối với những văn bản khó, thì chúng ta sẽ gặp rắc rối lớn.

Trước hết, cần định nghĩa rõ ràng: Thế nào là văn bản khó? Một văn bản khó là một văn bản được viết bởi các từ ít thông dụng hoặc đa nghĩa, đề cập đến các vấn đề chuyên sâu (có thể là chuyên môn hoặc tư tưởng hoặc sáng tạo nghệ thuật), và trong đó tác giả sử dụng nhiều mẫu câu, thành ngữ ít phổ biến. Văn bản khó khi sử dụng Google Dịch để dịch đoạn văn bản rồi diễn giải lại cho êm tai có thể khiến chúng ta hiểu sai nghĩa của văn bản. Ngay cả việc chúng ta đạt điểm số cao trong các kỳ thi tiếng Anh cũng chưa chắc biến chúng ta thành những dịch giả làm việc đúng đắn chứ chưa nói đến mức tốt và xuất sắc.

Vậy thì, cản trở lớn nhất đến việc dịch Anh – Việt của chúng ta, có thể nói là đến từ việc chúng ta không có ý thức cải thiện tư duy ngôn ngữ của mình.

Thứ nhất, chúng ta không nắm vững ngữ pháp và tra cứu từ vựng tiếng Anh. Điều này khiến chúng ta không thể đọc hiểu đúng ý nghĩa mà văn bản đề cập đến. Nếu chúng ta lười biếng mà sử dụng Google Dịch thì Google Dịch sẽ đưa cho chúng ta một đoạn văn bản vô nghĩa. Mặc dù không hiểu, nhưng chúng ta sẽ khéo léo đẽo gọt câu chữ để tạo nên một thứ văn bản bóng bẩy nhưng vô dụng và không có thông tin. Người đọc sẽ không hiểu văn bản ấy đang nói điều gì.

Thứ hai, chúng ta không thật sự giỏi tiếng Việt như chúng ta tưởng. Tiếng Việt mà chúng ta quen thuộc là thứ tiếng Việt ở cấp phổ thông, và đôi khi chúng ta cũng không rõ ràng lắm về nghĩa của các từ vựng. Những người gặp khó khăn trong việc dịch sang tiếng Việt thường là những người không đọc nhiều các sáng tác văn chương hay các tiểu luận nghiên cứu bằng tiếng Việt. Do đó, họ hiểu ý nhưng không biết nên diễn đạt thế nào cho đúng, cho hay.

Thứ ba, hệ thống thuật ngữ chuyên ngành ở Việt Nam không được chuẩn hóa. Chỉ trừ một số các chuyên ngành căn bản như văn học, lịch sử, toán học, vật lý, hóa học, sinh học…v…v… đã được thống nhất thuật ngữ nhờ vào từ điển chuyên ngành, còn các ngành nghiên cứu mới hoặc không được ưa chuộng trong nền giáo dục Việt Nam như chính trị, kinh tế, tôn giáo, khoa học não bộ, dân tộc học, tâm lý học…v…v… thì thiếu các quy ước dịch thuật chuyên ngành. Vì thế, mỗi dịch giả hoặc mỗi tổ chức dịch khác nhau lại có cách sử dụng thuật ngữ khác nhau, gây ra hỗn loạn, tranh cãi… không khỏi khiến người đọc bối rối. Một dịch giả khi muốn dịch các văn bản khó sẽ luôn phải đối mặt với tình trạng này và đôi khi chỉ có thể “nhắm mắt đưa chân” chọn các phương án mà người đi trước đã sử dụng dù cho cũng không được chính xác cho lắm.

Ba cản trở ấy chính là lý do khiến cho chất lượng dịch thuật ở Việt Nam chưa được tốt dù cho số lượng sách dịch của các nhà xuất bản tăng đột biến trong mấy năm nay. Những cuốn sách khó dịch lệ thuộc vào một số các dịch giả có tiếng, lớn tuổi trong khi một lượng lớn các dịch giả trẻ lại bị guồng quay chỉ tiêu của các nhà sách, nhà xuất bản đưa đẩy vào các cách dịch sai lầm. Những bản dịch tệ không chỉ làm hỏng tác phẩm mà còn làm hỏng cả khả năng đọc của độc giả và khiến các quy chuẩn trong sử dụng tiếng Việt bị suy thoái.

Tiếng Anh học thuật

Tham khảo Online Workshop CÁC NGUYÊN TẮC DỊCH ANH VIỆT & VIỆT ANH của Book Hunter:

 http://foxstudy.info/product/nguyen-tac-dich-thuat-anh-viet-va-viet-anh/

Chia sẻ
admin
Tiếng Anh học thuật được tạo ra nhằm cung cấp một kênh thông tin giúp cho các bạn học viên thực sự muốn tiếp cận được với ngôn ngữ Anh ở nhiều cấp độ. Tiếng Anh sẽ được cảm nhận qua các áng văn chương Anh kinh điển, các bộ phim hay cũng như qua các khoá học về ngữ âm, ngữ pháp. Hãy tìm hiểu Tiếng Anh học thuật tại www.tienganhhocthuat.info
Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *